Universitair Onderzoeksprogramma 2007 – 2011
Een interdisciplinair onderzoeksprogramma dat sociaal-wetenschappelijke, juridische en medische perspectieven samenbrengt om de re-integratiedienstverlening op de Nederlandse arbeidsmarkt te versterken.
Het Re-integratie Verbeteronderzoek (RVO) is een universitair onderzoeksprogramma dat de ambitie heeft om het wetenschappelijk onderzoek naar re-integratiedienstverlening te versterken. Door directe wisselwerking met het werkveld biedt het programma de beroepspraktijk aangrijpingspunten bij complexe keuzes rondom beleidvorming en implementatie.
Het programma bestaat uit tien onderzoeksprojecten en is opgebouwd rond drie centrale omgevingen: de institutionele omgeving, de sociale omgeving van de client en de werkomgeving. Door deze drie contexten in samenhang te bestuderen, levert het programma unieke inzichten op die verder reiken dan traditioneel sectoraal onderzoek.
De financiering van het programma is mogelijk gemaakt door Stichting Instituut Gak. Aan het programma werken onderzoekers van de Universiteit van Amsterdam (UvA), Universiteit Utrecht (UU) en de Rijksuniversiteit Groningen (RUG) samen.
Het programma onderzoekt re-integratie vanuit drie samenhangende perspectieven, elk met eigen deelprojecten en onderzoeksvragen.
Onderzoek naar het wettelijk en beleidsmatig kader waarbinnen re-integratie plaatsvindt. Dit omvat de samenwerking tussen uitvoeringsorganisaties, de invloed van wet- en regelgeving, en de effectiviteit van institutionele arrangementen.
Analyse van de rol die het sociale netwerk, het gezin en de bredere gemeenschap spelen bij re-integratieprocessen. Hierbij wordt gekeken naar motivatie, vertrouwen en de persoonlijke capaciteiten van uitkeringsgerechtigden.
Onderzoek naar de rol van werkgevers, arbeidsomstandigheden en werkplekaanpassingen bij succesvolle re-integratie. Het omvat studies naar chronische ziekte, gedeeltelijke arbeidsongeschiktheid en de terugkeer naar werk na langdurig verzuim.
Het onderzoeksprogramma toont aan dat de groep uitkeringsgerechtigden zeer divers is. Effectieve re-integratie vereist een op maat gesneden aanpak die rekening houdt met individuele omstandigheden, van allochtone jongeren tot chronisch zieken.
Uit het onderzoek blijkt dat samenwerking tussen verschillende uitvoeringsorganisaties, zoals werkpleinen en re-integratiebedrijven, cruciaal is maar in de praktijk vaak knelpunten oplevert. De afstemming tussen instanties verdient structurele aandacht.
Het vroegtijdig betrekken van werkgevers bij het re-integratieproces vergroot de kans op een duurzame terugkeer naar werk aanzienlijk. Dit geldt in het bijzonder voor werknemers met chronische aandoeningen of gedeeltelijke arbeidsongeschiktheid.
Het RVO draagt bij aan de ontwikkeling van een theoretisch kader voor re-integratie-evaluatie. Het programma pleit ervoor dat de re-integratiesector een lerende sector wordt, gevoed door wetenschappelijk onderzoek en continue kennisuitwisseling.
Het onderzoeksteam bestaat uit wetenschappers verbonden aan meerdere Nederlandse universiteiten.
Dr. R. Abma
Dr. H.R.A. van Berkel
Dr. A.G.E.M. de Boer
Prof. dr. F.J.H. van Dijk
M. Dijkgraaf MSc
Drs. A.C. Gibbons
Dr. W.A.W. de Graaf
Dr. M. de Graaf-Zijl
Dr. A.O.J. Hessen
Drs. Y. Hoogtanders
Dr. J.L. Hoving
Drs. M.C.W. Joosen
Dr. R. Knegt
Prof. dr. G.C.M. Knijn
Prof. dr. R.M. Meier
M. van der Meer MSc
Prof. Dr. J.K. Sluiter
Dr. C.C.A.M. Sol
S.M. Stevenson
S.J. Tamminga
M.D. Volkerink
Dr. E.L. van Wel
Prof. dr. M. Westerveld
Drs. K.L.L. van Zenderen
Recente artikelen over re-integratieonderzoek en arbeidsmarktbeleid
De terugkeer naar werk van mensen met een uitkering is zelden de verantwoordelijkheid van een enkele instantie. Gemeenten, het UWV, re-integratiebedrijven, werkgevers en zorgverleners dragen allemaal een deel van de puzzel. Instituut Gak heeft het belang van gedegen onderzoek naar deze samenwerking al vroeg onderkend en maakt al jaren onderzoeksprogramma's mogelijk die de kwaliteit van de sociale zekerheid en arbeidsmarkt in Nederland versterken.
Binnen het Re-integratie Verbeteronderzoek is ketensamenwerking een centraal thema geweest. Een van de deelprojecten richtte zich specifiek op de afstemming en samenwerking tussen verschillende organisaties in de re-integratieketen.
De afgelopen decennia is er in Nederland steeds meer aandacht gekomen voor de vraag of re-integratiebeleid daadwerkelijk werkt. Organisaties zoals ZonMw stimuleren kennisontwikkeling op dit terrein en bevorderen de toepassing van wetenschappelijke inzichten in de beroepspraktijk.
Binnen het Re-integratie Verbeteronderzoek is de keuze gemaakt om in meerdere deelprojecten gebruik te maken van een experimenteel onderzoeksdesign. Die beslissing was destijds niet vanzelfsprekend.
Jaarlijks krijgen tienduizenden Nederlanders te maken met langdurige ziekte of een ongeval dat hun vermogen om te werken beperkt. Een groot deel van deze groep is niet volledig arbeidsongeschikt, maar kan het oude werk niet meer in dezelfde omvang uitvoeren. Het UWV beoordeelt na twee jaar ziekte of iemand in aanmerking komt voor een WIA-uitkering en welk aandeel van het oorspronkelijke verdienvermogen resteert.
Binnen het Re-integratie Verbeteronderzoek is specifiek aandacht besteed aan de positie van gedeeltelijk arbeidsongeschikten op de arbeidsmarkt.
In discussies over re-integratiebeleid gaat het vaak over effectiviteit, doelmatigheid en uitstroomcijfers. Dat zijn relevante maatstaven, maar zij vertellen slechts een deel van het verhaal. Hoe ervaren uitkeringsgerechtigden zelf de begeleiding die zij krijgen?
Het Re-integratie Verbeteronderzoek heeft het clientperspectief nadrukkelijk een plek gegeven in het onderzoeksprogramma. Meerdere deelprojecten zijn vertrokken vanuit de ervaringen en behoeften van de mensen om wie het uiteindelijk draait.